Pygme: ukabila (grekeraz): ukabilkako borroka.

(to) Box: ukabilez muturrean kolpea jo (ingelesez).

Boxeo: ez box, ez bozeo; boxing (ingelesez); bi gizonen (?) arteko borroka kirola (?), arau eta lege ezagun batzuri lotua.

Boxeolari: boxeo kirolaria; boxer (ingelesez); esate baterako: André Drille, René Weissmann, Paulino Uzkudun. Paco Bueno, Isidoro Gaztañaga, Bixente Etxeberria, Joxe Manuel lbar, Luis Pinedo, Agustin Mendikute, Mariano Etxebarria, Benito Canal, Constantino Suso edo Kid Chocolate.

Figg, James: Ingalaterrako lehen boxeo txapelduna, 1719tik 1730 bitartean; esku hutsik jotzen zen garaikoa, noski.

Broughton: Ingalaterrako 4. txapelduna (1734), boxeoko eskularruak asmatu omen zituena (baina erabili?).

Queensberry-ko markesa: boxeo araudien egile aitzindaria: 1865ean eman zituen lehen arau eta legeak.

Knocked down: ukabilkadaz (bultzadak eta burukadak ez dira ontzat ematen) ring-ean belaunikatu edo etzan arazia.

K.O: knockout hitzaren laburdura; 10 segunduz edo gehiagoz knocked down geratzea; ez nahastu O.K. laburdurarekin.

Ring: lurraren gainean eraikitako laukia, gehienez 6 x 6 metrokoa eta 4,9 x 4,9 metrokoa gutxienez; lau aldeak hiru sokez inguratuak (altuena zorutik 1,3 metrora kokatua).

The Ring: New Yorken argitaratutako boxeo aldizkari ospetsua; aldizkariko zuzendari mitikoa: Nat Fleischer.

Round: 3 minutuko borroka zatia (erne gong entzun orduko); borroka saioak 2 round, 6, 8, 10 edo 15ekoak izan daitezke.

Punch: oso jende gutxik daukan zera… badakizu!

Punch mota zenbait: crochet, hook, swing, uppercut, direktoa, jab, bat-bikoa (eta ahal izanez gero, bat-bi-hirukoa).

Eskularruak: boxeolariak eskuetan eraman ohi dituen estalki bereziak; 12 ontzakoak entrenamentuetan, 10ekoak pisu astunekoek, 8koak amateurrek eta 6koak profesionalek.

Muturreko: muturrean eman edo hartzen den ukaldia; Hauta-Lanerako Euskal Hiztegiko adibideetarik bat: «mutur-jokalari bizkorra»; beste bat: «muturreko galanta».

Hortzetako: (geratzen zaizkienei) hortzak babesteko gailua.

Gibel: behazuna jariatzen duen erraia, odoleko zenbait gaietan aldakuntza garrantzizkoak eragiten dituena; gogoan har: «halako gibel-handirik ez dut sekula ikusi» eta antzeko esamoldeak; ikus badaezpada Koldo Izagirrek argitaratutako Euskal Lokuzioak: gibelondo, gibelzabal, gibel jale, gibel beldurti.

Baselina: harroliotik ateratzen den gaia, koloregabea eta gantzatsua, hainbat sendagai prestatzeko erabiltzen dena.

Kategoria: boxeolarien pisuaren araberako sailkaketa: astunenetik arinenera: heavy, mid-heavy, middle, welter, light, feather, bantam eta fly (tarteko zenbait kontuan hartu gabe).

Amateur: profesionala ez den hura: gutxi gorabehera denok dakigu zergatik den astunagoa fly amateurra (51 kilo gehienez) fly profesionala (50,802 kilo gehienez) baino, welter amateurra (67 kilo) welter profesionala (66,679 kilo) baino.

Izen bereziak: Sullivan, Corbett, Jeffries, Johnson, Shmeling, Carnera, Baer, Louis, Marciano, Patterson, Ali (Clay), Frazier, Stevenson, Foreman, Spinks, Holmes, Tyson, Holyfield.

Manager: boxeolariaren lepotik bizi den gerente edo gobernaria; ezaugarriak: dotore jantzia, zuria, azpijokoetan trebea.

Tongo: diru truk irabazia izaten uzteko egiten den iruzurra.

Xukadera: gorputz atalak lehortzeko erabili ohi den zapia; gehiago eutsi ezin eta, ring gainera botatzen den horietakoa.

Gimnasio: gorputza indartzea eta zailtzea helburu duten gorputz ariketak egiteko espreski prestaturiko lekua; adibidez: Biarritz Boxing Club edo Vitoria Boxing Club.

Boxing-bag: edo punching-bag: boxeo entrenamentuetarako hondarrezko zakua; punching-ball: ukabilez jotzen den bola.

Filmeak: The Set-Up (Robert Wise, 1949). The Harder They Fall (Mark Robson, 1956), Fat City (John Huston, 1972). Raging Bull (Martin Scorsese, 1980).

Gerriko: «Burdinazko katea zeukan gerrikotzat» (urrerik ez).

Telefonoa: adibidez, 444 86 64, Bizkaiko Boxeo Federaziokoa (Bilboko Iparragirre kaleko 46. peora).

Lubaki banda

«Boxeoko entziklopedia desordenatua», Susa aldizkaria, 32. zenbakia, 1994ko uztailean

Brunswick triumphant! edo The battle of the blood’s, James Aitkenen irudia, 1789

Jack Dempsey, Harry Houdini eta Benny Leonard publizitate kanpaina baterako argazkiak ateratzen